Οι ερευνητές Τζέιν Σπίλερ και Καμίλα Γκίλμορ του Κέντρου Μαθηματικής Γνώσης του Πανεπιστημίου του Λάφμπορο, στο Ηνωμένο Βασίλειο, διερεύνησαν τη διασταύρωση του ύπνου και της μαθηματικής μνήμης, διαπιστώνοντας ότι ο ύπνος μετά τη διδασκαλία βελτιώνει την ανάκληση μνήμης.
Στην εργασία τους με τίτλο ” Θετική επίδραση του ύπνου στην ανάκληση δεδομένων πολλαπλασιασμού”, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Royal Society Open Science, το δίδυμο διερεύνησε αν η εκμάθηση σύνθετων προβλημάτων πολλαπλασιασμού πριν από τον ύπνο θα ωφελούσε την ανάκληση σε σύγκριση με την εκμάθησή τους κατά τη διάρκεια της εγρήγορσης, προκειμένου να κατανοήσουν πώς ο ύπνος επηρεάζει τη μνήμη των μαθηματικών δεδομένων, και συγκεκριμένα των πινάκων πολλαπλασιασμού.
Στη μελέτη συμμετείχαν 77 ενήλικες συμμετέχοντες ηλικίας 18 έως 40 ετών από το Ηνωμένο Βασίλειο. Κάθε συμμετέχων έμαθε σύνθετα προβλήματα πολλαπλασιασμού σε δύο συνθήκες: πριν από τον ύπνο (μάθηση στον ύπνο) και το πρωί (μάθηση στην αφύπνιση). Οι συμμετέχοντες ολοκλήρωσαν διαδικτυακές συνεδρίες όπου μάθαιναν νέα σύνθετα προβλήματα πολλαπλασιασμού ή εξετάζονταν σε υλικό που είχαν μάθει προηγουμένως. Οι συνεδρίες μάθησης περιλάμβαναν τόσο μη χρονομετρημένες όσο και χρονομετρημένες δοκιμές.
Οι συμμετέχοντες είχαν καλύτερη ανάκληση στη συνθήκη μάθησης στον ύπνο από ό,τι στη συνθήκη μάθησης στην αφύπνιση, με μέτριο μέγεθος επίδρασης. Ακόμη και όταν οι συμμετέχοντες είχαν διαφορετικές μαθησιακές ικανότητες, η συνθήκη μάθησης ύπνου εμφάνισε ευεργετική επίδραση στην ανάκληση, με μικρότερο μέγεθος επίδρασης.
Η μαθηματική επάρκεια των συμμετεχόντων, όπως μετρήθηκε με την ακρίβεια σε απλά προβλήματα πολλαπλασιασμού, συσχετίστηκε με τις βαθμολογίες μάθησης, αλλά όχι με την έκταση του οφέλους που σχετίζεται με τον ύπνο για την ανάκληση.
Η μελέτη υπογραμμίζει τις πιθανές εκπαιδευτικές επιπτώσεις της αξιοποίησης των οφελών που σχετίζονται με τον ύπνο για τη μάθηση. Ο θετικός αντίκτυπος του ύπνου στην ανάκληση σύνθετων προβλημάτων πολλαπλασιασμού θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για τα παιδιά που μαθαίνουν πίνακες πολλαπλασιασμού ή άλλες δεξιότητες απομνημόνευσης μαθηματικών, αν και θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε πόσο καλά θα γινόταν δεκτό ένα μάθημα μαθηματικών πριν από τον ύπνο.
Ενώ οι συγγραφείς υποδηλώνουν ότι ο ύπνος προσέφερε το πρόσθετο όφελος στην ανάκληση μνήμης σε σύγκριση με τη μάθηση κατά τη διάρκεια της ημέρας, οι μηχανισμοί με τους οποίους πραγματοποιείται η κωδικοποίηση ενδεχομένως επιβάλλονται από την έλλειψη συνεχών εξωτερικών εισροών. Οι συγγραφείς επισημαίνουν αυτόν τον περιορισμό της έλλειψης άλλων συγκριτικών ερεθισμάτων με παρόμοια πολυπλοκότητα κωδικοποίησης για να καταδείξουν με πειστικό τρόπο στη μελέτη τους την ιδιαιτερότητα των οφελών που σχετίζονται με τον ύπνο στην ανάκληση μνήμης.
Στον ύπνο, ο εγκέφαλος μπορεί να κλειδώνει τη νέα μάθηση επειδή δεν έχει άλλο ανταγωνισμό. Αντίθετα, ένας ξύπνιος εγκέφαλος μπορεί να έρθει αντιμέτωπος με συζητήσεις, ανάγνωση ή προβολή μέσων ενημέρωσης και ακόμη και άλλες ώρες διδασκαλίας γεμάτες με μαθησιακό υλικό. Αυτός ο ανταγωνισμός για την κωδικοποίηση της μνήμης στον ξύπνιο εγκέφαλο θα μπορούσε να είναι η αιτία των διαφορών στη μνήμη που παρατηρήθηκαν στη μελέτη, αν και εκτός από τη σύσταση πολύωρων συνεδριών διαλογισμού μεταξύ των μαθημάτων, η πιθανότητα να βρεθεί μια εναλλακτική λύση στον ύπνο για τη μνήμη μπορεί να είναι περιορισμένη.
Περισσότερες πληροφορίες: Jayne Spiller et al, Positive impact of sleep on recall of multiplication facts, Royal Society Open Science (2023). DOI: 10.1098/rsos.230663
Πληροφορίες για το περιοδικό: Royal Society Open Science
Justin Jackson, Phys.org
Ο πλανήτης δεν κάνει τίποτα άλλο από το να μας στηρίζει και εμείς διαπράττουμε συνεχώς εγκλήματα κατά της φύσης.
— Δάφνη Ζουνίγκα
